موقعیت روستای ازغد
روستای ازغد، که در گویش محلی «زِقِی» نامیده میشود، در دامنه رشتهکوههای بینالود و در ۲۵ کیلومتری غرب مشهد قرار دارد. این روستا با آب و هوای کوهستانی و باغهای سرسبز، دارای مناظر طبیعی دلانگیزی است. قدمت ازغد به چند هزار سال میرسد و مسجد تاریخی آن، با قدمتی حدود ۱۲۶۰ سال، از بناهای ارزشمند این روستاست. بافت سنتی و پلکانی روستا، با خانههایی ساختهشده از مصالح بومی، جلوهای خاص به آن بخشیده است.
قدمت روستای ازغد
قدمت روستای ازغد مشهد به بیش از اسلام میرسد. قدمت روستای ازغد مشهد را از مقبره های قدیمی که با خط عبری مندرج شده، دلالت بر چند هزار ساله این روستا میکند
روستای ازغد به اذعان منابع مختلف، سابقه هزار ساله دارد. یکی از اماکنی که حاکی از قدمت این روستاست، مسجد قدیمی آن است. اهالی روستا مدعیاند بنای مسجد بسیار قدیمی است این بنا که دارای یک ورودی با شبستان و ایوان مسقف و ستون چوبی است، مربوط به سده ۹ ه.ق بوده و در دوره قاجار مرمت شده است. این مسجد در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۶۴ با شماره ثبت ۱۶۹۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دو اصله درخت چنار واقع در کنار مسجد روستا نیز قدمت بسیاری دارند و در گذر روزگار سر سالم به در بردهاند و محکم ریشه دواندهاند تا گواه تاریخ این آبادی باشند. این چنارها توجه گردشگران زیادی را به خود جلب کرده است. اما یکی دیگر از مکانهای به جا مانده از گذشتهای دور، قبرستان قدیمی روستاست که سنگ قبرهای موجود در آن5قرن قدمت را روایت میکند.
در بعضی منابع محلی در مورد وجه تسمیه این روستا روایتهای جالبی ذکر شده، از جمله این که؛« به واسطه قدمت بسیار بالای این روستا در گذشتههای دور، به آن «از قدیم» میگفتند. با گذشت زمان در تلفظ و نگارش، «از قدیم» به «زقی» و در نهایت به «ازغد» تغییر یافته است.» اما منابع تحقیقی دیگر میگویند:«زغ» در زبان محلی به معنی دره تنگ و باریک و پرآب است. روستا در درهای تنگ و باریک ایجاد شده و از دوطرف به کوه ختم میشود،بنابراین روستا به دلیل قرارگرفتن در درهای پرآب و باریک، نام زغ را به خود گرفته که با توجه به اتصال چند دره به یکدیگر در نزدیکی روستا از کلمه جمع آن، یعنی «ازغد» استفاده شده است.
بیشتر اهالی روستای ازغد ساداتند و در دفاع مقدس ۴۰ شهید به ایران تقدیم کرده اند و در تمام امور پیشقدمند. همت مردم ازغد ستودنیست آنها در سال ۱۳۷۵ با همت همه مردم (بویِژه ازغدی های مقیم مشهد وتهران) یک دستگاه بولدزر خریداری نمودند و جاده روستا را از اولین مرحله مرمت و آسفالت نمودند سپس ۵۰۰۰ اصله نهال توت در دو طرف این جاده کاشتند و یک تانکر خریداری نمودند و هرچند روز نهال ها را آب می دادند و امروز آن نهال ها بزرگ شده و مردم برای توت خوردن به این سمت می آیند.
روستای ازغد یکی از روستاهای زیبا و بکر منطقه طرقبه در دامنه رشته کوههای بینالود می باشد.ودر گذشته مسیر مالرو نیشابور به توس بوده است
اغلب خانه ها دو طبقه می باشند که طبقه اول مخصوص فضاهای خدماتی و طبقه بالا فضاهای استراحتگاهی قرار داردروستا در سطحی شیبدار واقع شده است. شیب در برخی قسمت ها بسیار زیاد بوده تا حدی که معابر آن به صورت پلکانی ساخته شده است. شیب روستا در بخشهای مختلف روستا با هم فرق می کند.
روستای ازغد یکی از روستاهای زیبا و بکر منطقه طرقبه در دامنه رشته کوههای بینالود می باشد.ودر گذشته مسیر مالرو نیشابور به توس بوده است
معماری روستا به شکل پلکانی و بر دامنه کوه از مصالح سنگ و ملات گل و چوب پوش است. بدین صورت که هر ۲۰ سانتی متر دیوار سنگی بوسیله ملات ساخته شده و هر یک متر تا دومتر نیز یک تیرک چوبی به صورت افقی روی دیوار تعبیه شده تا دیوار استحکام بیشتری پیدا کند. این نوع معماری روستا را ویژه کرده است.
ارتفاعات روستای ازغد
پیمایش دره های پرآب و سرسبز همچون زقی دره، بازه دره، میان دره، کمین دره و قله های جذاب و معروف در بین کوهنوردان همچون قله گاو، قیچ قر و آسیابان
درخت تاریخی چنار روستای ازغد
در دل روستا و بر کنار ممر عام دو درخت چنار کهنسال خودنمایی می کند که به اعتقاد اهالی بیش از هزار سال قدمت دارند. دور تنه این درختان در حدود ۱۰ متر می باشد و درون آنها بصورت اتاقکی خالی است مردم می گفتند که تا چند سال پیش یکی از اهالی داخل یکی از این چنارها قصابی می کرد.
درب تاریخی مسجد جامع روستای ازغد
مسجد جالب و تاریخی این روستا با در چوبی بسیار نفیس آن در کنار همین ممر عام واقع است.پلکانی کوچه را به هشتی مسجد ارتباط می دهد . در ورودی نفیس و از چوب صندل می باشد که منبت کاری و گره کاری شده و در قسمت بالای آن در داخل یک فضای مربع شکل کتیبه ای قرار گرفته که تاریخ ۸۳۴ ق بر آن نقش بسته است.دور تا دور سردر ورودی یک کتیبه گچی به طول حدود ۱۰ متر و عرض نیم متر می باشد که به رنگ اخرایی روی زمینه سیاه است که در سنوات اخیر روی آنرا رنگ آمیزی کرده اند و قابل خواندن نیست.
مسجد تاریخی روستای ازغد
فضای داخلی بنا مربع شکل با ابعاد ۱۲ در ۱۲ متر است سه ردیف ستون چهارتایی در مجموع ۱۲ ستون به نشانه دوازده امام سقف مسطح از چوب را تحمل می کند.پایه ستونها از جنس نوعی سنگ سیاه رنگ است که بر روی آنها بدنه ستون از جنس چوب به ارتفاع حدود ۶ متر سوار است. در مرکز جبهه جنوبی محراب بنا قرار دارد که طرفین محراب دو در ورودی تعبیه شده است که به ایوان متتهی می شود. ایوان مسجد با چهار ستون بنا شده و دو کتیبه از مرمر سفید از عهد فتحعلیشاه در آن کار گذاشته شده است.با استناد به کتیبه درب چوبی بنا که سال ۸۳۴ق و کتیبه پای ستون که سال ۸۳۳ق مشخص و نام بقعه برآن مشخص می گردد که این مسجد در عهد شاهرخ تیموری ساخته شده دو کتیبه ایوان مربوط به عهد فتحعلی شاه الحاقی است.
گورستان تاریخی ازغد
روستای ازغد سه گورستان دارد که یکی از آنها متروکه و به قبرستان گبرها معروف است و دومی سنگ قبر افراشته ای از سال ۹۷۳ق مربوط به دوره صفوی دارد و قبرستان کنونی مربوط به عصر قاجاریه است.
حمام تاریخی روستای ازغد
مدرسه علمیه روستای ازغد
از نظر گونه درختی روستای ازغد دارای درختان کهنسال مانند درخت ارس، چنار و گردو می باشد که این گونه ها تاریخ قدیمی این روستا را بازگو می کنند.
درخت گردو قبرستان روستای ازغد
عمارت ضابطیان در روستای تاریخی ازغد
